Atölyeye gelen her parça gümüş ya da altın değil. Bijuteri, numune, aksesuar ve bazı ara ürünler pirinç veya bronzdan yapılır. Kuyumcuların sık sorduğu soru da şudur: Pirince doğrudan rodaj atılabilir mi, yoksa önce başka bir kaplama mı gerekir?

Kısa cevap: Pirince rodaj yapılır, ama doğrudan değil. Pirinç ile rodyum arasına bir ara kat gerekir; genellikle nikel, nikelsiz iş isteniyorsa paladyum kullanılır. Ara kat olmadan rodaj kötü tutunur, renk bozulur ve banyo kirlenir.

Pirinç ve bronz neden sorun çıkarır?

Pirinç bakır ve çinko alaşımıdır, bronz ise bakır ve kalay. İki metal de rodaj banyosunun asitli ortamında çözünmeye yatkındır. Parça banyoya çıplak girdiğinde yüzeyden bakır ve çinko banyoya geçer. Bu hem kaplamanın tutunmasını bozar hem de banyonun kendisine zarar verir. Gümüş ve altında görülmeyen bu durum, pirinçte ilk denemede fark edilir.

Parçanın pirinç olduğu nasıl anlaşılır?

Müşteriden gelen parçanın metali her zaman belli değildir. Ayar damgası yoksa, parça hafifse veya çizik yerlerinde sarımsı ya da kırmızımsı bir renk görünüyorsa pirinç veya bronz olma ihtimali yüksektir. Mıknatıs pirinci de gümüşü de çekmez, bu yüzden bu ayrımda işe yaramaz. Şüpheli parçayı doğrudan rodaj banyosuna sokmayın. Önce müşteriye sorun, gerekirse görünmeyen bir noktada küçük bir test yapın. Bu kısa kontrol, bütün banyoyu riske atmaktan çok daha ucuzdur.

Ara kat ne işe yarar?

Ara kat, pirinç ile rodyum arasında bir bariyer görevi görür. Alt metalin banyoya karışmasını önler ve rodyumun tutunacağı temiz, parlak bir zemin sağlar. Zamanla bakırın yüzeye doğru göç etmesini de yavaşlatır; bu yüzden ara katsız kaplanmış parçalarda görülen sararma ve lekelenme azalır. Rodaj ince bir kaplamadır, alttaki zeminin kalitesi sonucu doğrudan belirler.

Nikel mi, paladyum mu?

Nikel en yaygın ara kattır. Sert, parlak ve ucuzdur; rodaja iyi bir zemin verir. Sorunu, ciltle temas eden takılarda nikel alerjisine yol açabilmesidir. Küpe, yüzük ve kolye gibi tene değen ürünlerde nikelsiz iş isteniyorsa paladyum ara kat tercih edilir. Paladyum daha pahalıdır ama alerji riskini düşürür. Hangisinin seçileceği, ürünün kime ve hangi pazara satılacağına bağlıdır. Bazı atölyeler nikelin üstüne ince bir paladyum katı da atar; bu, hem sağlam zemin hem de ek koruma sağlar.

Hazırlık adımları

Pirinçte yüzey hazırlığı gümüşten daha önemlidir. Parça önce cilalanır, sonra yağ ve cila artığından tamamen arındırılır. Ardından elektrolitik yağ alma ve aktivasyon yapılır, her adım arasında iyi durulanır. Sonra ara kat atılır, durulanır ve rodaja geçilir. Akım, süre ve sıcaklık için kullandığınız ürünlerin talimatına uyun; pirinç için gümüşteki ayarları olduğu gibi kopyalamayın.

Ara katsız rodaj atılırsa ne olur?

En sık görülen sonuç, kaplamanın soyulması veya pullanmasıdır. Rodaj başta parlak görünse de kısa sürede sararır, lekelenir ya da kararır. Asıl zarar ise banyoda olur: banyoya geçen bakır ve çinko rodajı kirletir. Kirlenmiş banyo sonraki gümüş ve altın işlerde de mat, koyu veya lekeli sonuç verir. Tek bir yanlış parça, bütün bir banyonun ömrünü kısaltabilir. Bu yüzden pek çok atölye pirinç işleri için ayrı bir banyo tutar ya da bu işleri hiç kabul etmez.

Kalem rodajda durum farklı mı?

Kalem rodajda da kural değişmez; pirinç parçanın üstüne doğrudan rodyum sürmek aynı sorunları doğurur. Kalem rodaj genellikle küçük alanlarda, iki renkli işlerde kullanılır ve parça zaten kaplıysa sorun çıkmaz. Pirinç bir parçanın belli bir bölgesi rodajlanacaksa, önce ara kat yine şarttır. Kalem ucu çıplak pirince değdiğinde ucun içindeki rodaj da kirlenir.

Sık sorulanlar

Bronza rodaj yapılır mı?

Yapılır, ama pirinçte olduğu gibi önce ara kat gerekir. Bronzdaki bakır ve kalay da asitli rodaj banyosunda çözünür. Hazırlık ve ara kat adımları pirinçle aynıdır.

Pirinç parça zaten altın kaplıysa üstüne rodaj atılır mı?

Altın kaplama sağlam ve temizse üstüne rodaj atılabilir. Ancak altın kat çok inceyse ya da yer yer aşınmışsa pirinç açığa çıkar ve aynı sorunlar başlar. Emin değilseniz parçayı önce ara katla kaplamak daha güvenlidir.

Pirince yapılan rodaj gümüştekinden daha mı az dayanır?

Ara kat doğru atıldıysa ve hazırlık iyi yapıldıysa dayanım gümüşe yakın olur. Dayanımı asıl belirleyen yüzey hazırlığı, ara katın kalitesi ve kaplama kalınlığıdır. Ara katsız yapılan rodaj ise belirgin şekilde daha kısa ömürlüdür.

GWOLF'tan

GWOLF, İstanbul Fatih'te Bozkurt Değerli Madenler'in markasıdır; kuyumcular için rodaj üretir, atık rodaj alır ve rodaj kaplama hizmeti verir. Pirinç veya bronz parçalarınız için doğru sırayı bilmiyorsanız işi göndermeden önce bize sorabilirsiniz. Banyonuz pirinç yüzünden kirlendiyse, içindeki rodyumu ölçüp değerini nakit ödüyor ya da istenirse ürün veriyoruz.

WhatsApp: 0532 312 79 52 · 0507 057 79 52