Gümüş takı satan ya da tamir eden her kuyumcu aynı soruyu duyar: "Bu neden karardı?" Kararma, gümüşün doğasından gelen bir durumdur ve tamamen engellenemez, ama yavaşlatılabilir. Bu yazıda gümüşün neden karardığını, kararmanın atölyede nasıl temizlendiğini ve rodajın bu konuda ne sağladığını anlatıyoruz.

Kısa cevap: Gümüş, havadaki kükürtlü bileşiklerle tepkimeye girip yüzeyinde koyu renkli gümüş sülfür tabakası oluşturduğu için kararır. Nem, ter, kozmetik ürünler ve kükürt içeren malzemeler bu süreci hızlandırır. Kararmış yüzey iyice temizlenip rodajlandığında, rodyum tabakası gümüşü havadan ayırır ve kararma uzun süre görülmez.

Gümüş neden kararır?

Kararmanın asıl sebebi pas değil, sülfürlenmedir. Havada az miktarda bulunan hidrojen sülfür ve diğer kükürtlü gazlar gümüş yüzeyiyle birleşir ve ince bir gümüş sülfür tabakası oluşturur. Bu tabaka önce sarımsı, sonra kahverengi, en sonunda siyaha yakın görünür. Süreç yavaştır ama sürekli işler; vitrinde bekleyen, hiç takılmamış bir parça da zamanla kararır. Kararma gümüşün bozulduğu anlamına gelmez; metal yerindedir, sadece yüzeyde ince bir renkli katman oluşmuştur. Bu katman doğru yöntemle alındığında parça ilk parlaklığına döner. Ancak her temizlikte yüzeyden çok az da olsa malzeme gider, bu yüzden sık sık sert polisaj yapılan ince işçilikli parçalarda detaylar zamanla yumuşar.

925 ayar gümüşte bakırın etkisi

925 ayar gümüş saf değildir; içinde sertlik vermek için çoğunlukla bakır bulunur. Bakır da havayla ve nemle tepkimeye girer ve kararmaya katkı yapar. Bu yüzden alaşımı farklı olan iki gümüş parça aynı ortamda farklı hızda kararabilir. Kararmaya karşı geliştirilmiş özel alaşımlar da vardır, ancak bunlar da kararmayı tamamen durdurmaz, sadece geciktirir.

Kararmayı hızlandıran etkenler

Nemli ortam en büyük etkendir; banyo ve mutfak gibi yerlerde saklanan takılar daha çabuk kararır. Ter, parfüm, krem, saç spreyi ve havuz suyu yüzeyde kalıntı bırakarak tepkimeyi hızlandırır. Lastik, yün, bazı karton ve kumaşlar kükürt içerdiği için ambalaj ve saklama malzemesi de önemlidir. Kuyumcu vitrininde sıcak ışık altında bekleyen parçalar da serin ve kuru yerde duranlara göre daha çabuk renk değiştirebilir.

Kararmış gümüş atölyede nasıl temizlenir?

Hafif kararma, gümüş cilası ve yumuşak bezle ya da polisajla alınabilir. Derin kararmada ve taşlı, oyuklu parçalarda polisajın ulaşamadığı yerler kalır; bu noktalarda kimyasal gümüş temizleyiciler veya elektrolitik temizleme kullanılır. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, temizlik sonrası parça bol suyla durulanmalı ve üzerinde kimyasal kalıntı bırakılmamalıdır. Rodaj yapılacak parçada bu adım çok daha önemlidir, çünkü kalan en ince kararma bile kaplamanın altında leke olarak görünür.

Rodaj kararmayı nasıl önler?

Rodyum, havayla ve kükürtlü bileşiklerle neredeyse hiç tepkimeye girmeyen bir metaldir. Gümüş parçanın üstüne rodyum kaplandığında, gümüş yüzey havayla doğrudan temas etmez ve sülfürlenme olmaz. Parça hem kararmaz hem de daha beyaz ve parlak bir görünüm kazanır. Bu yüzden gümüş takı üreten atölyelerin çoğu bitmiş parçayı satıştan önce rodajlar. Kaplamanın tutması için parçanın yağdan ve kirden tamamen arındırılması ve banyo talimatına uyulması gerekir. Bazı atölyeler gümüş ile rodyum arasında ara kat kullanır; bu, kaplamanın tutunmasını ve dayanımını artırmak için yapılan bir tercihtir. Rodaj sonrası parçanın iyice durulanıp kurutulması da önemlidir, çünkü yüzeyde kalan banyo damlaları iz bırakabilir. Kapalı yüzeylerde, yüzük içi ve oyuklarda kaplamanın her yere eşit ulaşması için parçanın banyoda doğru konumlandırılması gerekir; kalem rodajda ise bu bölgelere ayrıca özen gösterilir.

Rodajlı gümüş neden yine kararabilir?

Rodaj kalıcı değildir; özellikle yüzük iç yüzeyi, bilezik kenarı ve kolye halkası gibi sürtünen yerlerde zamanla incelir. Kaplama aşınan noktada gümüş yeniden havayla buluşur ve o bölge kararmaya başlar. Kaplama altında temizlenmemiş kararma, yağ ya da kimyasal kalıntı kalmışsa kaplama erken bozulur ve lekeler oluşur. Çok ince kaplama da daha kısa sürede aşınır. Bu durumda parça temizlenip yeniden rodajlanabilir.

Sık sorulanlar

Rodajlı gümüş takı hiç kararmaz mı?

Kaplama sağlam olduğu sürece kararma görülmez. Kaplama aşındığında, aşınan yerde gümüş yeniden kararmaya başlar. Yeniden rodaj ile parça ilk hâline döner.

Kararmış gümüşe doğrudan rodaj yapılır mı?

Hayır. Kararma tabakası tamamen alınmadan yapılan rodaj tutmaz ya da altından koyu lekeler belli olur. Önce temizlik, yağ alma ve durulama yapılmalı, sonra rodaja geçilmelidir.

Kararmayı önlemek için müşteriye ne söylemeli?

Takıyı kuru yerde, ağzı kapalı bir poşet veya kutuda saklamasını, parfüm ve kremden sonra takmasını, duş ve havuzda çıkarmasını önerebilirsiniz. Rodajlı parçalarda sürtünen yerlerin zamanla yeniden kaplanması gerekebileceğini de baştan anlatmak sonradan çıkacak şikayetleri azaltır.

GWOLF'tan

GWOLF, İstanbul Fatih'te Bozkurt Değerli Madenler'in markasıdır; kuyumculara rodaj ürünü, rodaj kaplama hizmeti ve atık rodaj alımı sunar. Gümüş parçalarınız için banyo ya da kalem rodaj kullanıyorsanız ürün talimatına uyarak kararmaya karşı sağlam bir kaplama elde edebilirsiniz.

Sorularınız için WhatsApp: 0532 312 79 52 · 0507 057 79 52